Λαγοκέφαλος: Σχέδιο αντιμετώπισης από το ΥΠΑΑΤ – Συναγερμός για το τοξικό εισβολικό είδος στις ελληνικές θάλασσες (vid)
Πιλοτική δράση για τον περιορισμό της εξάπλωσης του λαγοκέφαλου εξετάζει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς το επικίνδυνο και τοξικό είδος απειλεί τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, προκαλεί ζημιές στους αλιείς και δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Οι ελληνικές Αρχές μελετούν την εμπειρία άλλων χωρών, ενώ ψαράδες και επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη συνεχή εξάπλωσή του σε Κρήτη, Αιγαίο και Δωδεκάνησα
Η παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες έχει εξελιχθεί σε σοβαρή πρόκληση για το θαλάσσιο περιβάλλον, την αλιεία και τη δημόσια υγεία, με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να επεξεργάζεται πιλοτικό σχέδιο δράσης για τον περιορισμό της εξάπλωσής του.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται σε εξέλιξη, προβλέπεται η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου παρεμβάσεων που περιλαμβάνει επιστημονική παρακολούθηση του φαινομένου, συστηματική καταγραφή των αλιευμάτων, χαρτογράφηση των περιοχών όπου συγκεντρώνεται και αναπαράγεται το είδος, συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα, αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, καθώς και ανάπτυξη ασφαλών διαδικασιών για τη διαχείριση της βιομάζας που θα συλλέγεται.
Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση της εμπειρίας άλλων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, με έμφαση στην Κύπρο, όπου εφαρμόστηκαν προγράμματα ελεγχόμενης αλιείας λαγοκέφαλων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η στοχευμένη απομάκρυνση του είδους μπορεί να περιορίσει τις πιέσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα και να μειώσει τις απώλειες των επαγγελματιών αλιέων, χωρίς ωστόσο να δίνει οριστική λύση στο πρόβλημα.
Όπως επισημαίνει ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την αλιεία, αλλά έχει άμεσες επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, στο εισόδημα των ψαράδων και στη δημόσια υγεία. Για τον λόγο αυτό απαιτείται συντονισμένη δράση, επιστημονική τεκμηρίωση και στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Η πιλοτική δράση αναμένεται να χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα «Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα» (ΠΑΛΥΘ), ενώ το σχετικό σχέδιο έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς αξιολόγηση και έγκριση.
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) θεωρείται ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά εισβολικά είδη της Μεσογείου. Προερχόμενος από τον Ινδικό και τον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2005. Έκτοτε η παρουσία του έχει εξαπλωθεί σημαντικά, κυρίως στο Αιγαίο, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη.
Η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων, η έλλειψη φυσικών θηρευτών και η υψηλή αναπαραγωγική του ικανότητα ευνοούν την εξάπλωσή του. Πρόκειται για ιδιαίτερα ανθεκτικό και προσαρμοστικό θηρευτή, που τρέφεται με ψάρια, καρκινοειδή και κεφαλόποδα, ενώ έχουν καταγραφεί ακόμη και περιστατικά κανιβαλισμού μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους.
Η παρουσία του επηρεάζει σημαντικά τη θαλάσσια ισορροπία, καθώς μειώνει πληθυσμούς άλλων ειδών και προκαλεί εκτεταμένες ζημιές σε δίχτυα, παραγάδια και αλιευτικό εξοπλισμό. Οι συνέπειες για τους επαγγελματίες αλιείς είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς αυξάνεται το λειτουργικό κόστος και περιορίζεται το εισόδημά τους.
Παράλληλα, ο λαγοκέφαλος αποτελεί απειλή και για τη δημόσια υγεία, καθώς περιέχει τετροδοτοξίνη, μία εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη που δεν εξουδετερώνεται ούτε με το μαγείρεμα ούτε με την κατάψυξη. Για τον λόγο αυτό η κατανάλωσή του απαγορεύεται αυστηρά.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην ενημέρωση πολιτών, επαγγελματιών του τουρισμού και αλιευτικών κοινοτήτων, ενώ υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου προϋποθέτει αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα και συντονισμένη δράση.
Την ίδια ώρα, βίντεο και μαρτυρίες ψαράδων αναδεικνύουν την επιθετική συμπεριφορά του είδους, με εικόνες που καταγράφουν την ταχύτητα και την ένταση με την οποία επιτίθεται στη λεία του, επιβεβαιώνοντας τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις του στις ελληνικές θάλασσες.
