Η Σαρακατσάνικη λαλιά, το ποιμενικό λεξιλόγιο και τα επώνυμα – Ημερίδα για την ταυτότητα της γλώσσας (VIDEO – PHOTO)

Το Κέντρο Σαρακατσάνικων Μελετών πραγματοποίησε ημερίδα με θέμα : «Τεκμηριώνοντας τους Σαρακατσαναίους: λαλιά, ποιμενικό λεξιλόγιο, επώνυμα και χαρτογράφηση» την Παρασκευή 24 Απριλίου 2026 στην παιδαγωγική Σχολή του Α.Π.Θ.

Την εκδήλωση άνοιξε με χαιρετισμό ο Πρόεδρος του Κέντρου Σαρακατσάνικων Μελετών, κ. Γιώργος Ν. Μουτσιάνας, ο οποίος υπογράμμισε ότι ο νέος φορέας επιλέγει εξαρχής τον δρόμο της σοβαρότητας, της τεκμηρίωσης, της συνεργασίας με την επιστήμη και του σεβασμού στο ιστορικό και πολιτισμικό βάθος του σαρακατσάνικου κόσμου. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή του Καθηγητή κ. Κώστα Δ. Ντίνα και της ερευνητικής ομάδας που συγκρότησε, αναγνωρίζοντας δημόσια την επιστημονική ποιότητα, το ήθος και τον εθελοντικό, καθώς και τον αφιλοκερδή χαρακτήρα της προσφοράς τους στην έρευνα γύρω από τους Σαρακατσαναίους.

Τον συντονισμό της ημερίδας είχε η κ. Ιφιγένεια Βαμβακίδου, Καθηγήτρια Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας και Πολιτισμού, η οποία ανέδειξε τη σημασία της τεκμηρίωσης της γλώσσας, της μνήμης και της πολιτισμικής εμπειρίας ως προϋπόθεσης για τη σοβαρή κατανόηση της ιστορικής πορείας μιας κοινότητας.

Χαιρετισμό απηύθυνε η κ. Γεωργία Κατσούδα, Ερευνήτρια Α΄ βαθμίδας της Ακαδημίας Αθηνών, με τοποθέτηση υπέρ της διατήρησης της γλωσσικής ποικιλίας και της επιστημονικής της καταγραφής, ενώ την εισαγωγή της ημερίδας έκανε ο κ. Αχιλλέας Τιμπλαλέξης, θέτοντας το πλαίσιο της μετάβασης από τη διάσπαρτη μνήμη και την απλή καταγραφή στη συστηματική τεκμηρίωση και στη συνεργασία κοινότητας και επιστήμης.

Η ημερίδα οργανώθηκε γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες της Σαρακατσάνικης παρουσίας: τη λαλιά, το ποιμενικό λεξιλόγιο, τα επώνυμα και τη χαρτογράφηση των διαδρομών.

Δείτε εδώ το βίντεο από την ημερίδα.

Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων ήταν η ανάγκη να αντιμετωπιστεί αυτό το υλικό όχι ως απλό στοιχείο παράδοσης ή μνήμης, αλλά ως πεδίο σοβαρής καταγραφής, επιστημονικής μελέτης και δημόσιας γνώσης.

Στην πρώτη βασική εισήγηση, ο κ. Κώστας Δ. Ντίνας, Καθηγητής Γλωσσολογίας, ανέπτυξε το θέμα «Γλωσσικό ιδίωμα και ταυτότητα: τι μας δείχνει η σαρακατσάνικη λαλιά». Στην ομιλία του ανέδειξε τη σαρακατσάνικη λαλιά ως φορέα ταυτότητας, κοινωνικής εμπειρίας και μνήμης, δείχνοντας ότι δεν πρόκειται για ένα απλό ιδιωματικό απόθεμα, αλλά για έναν τρόπο οργάνωσης της εμπειρίας μέσα από τη γλώσσα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο πλούσιο λεξιλογικό υλικό και στο πώς αυτό αποτυπώνει αξίες, μορφές εργασίας, κοινωνικές σχέσεις και καθημερινές πρακτικές.

Ακολούθησε η εισήγηση του κ. Νίκου Βογιατζή, Δρ. Γλωσσολογίας, με θέμα «Από τον Όμηρο στα Βαλκάνια: η διαδρομή του Σαρακατσάνικου ποιμενικού λεξιλογίου μέσα στους αιώνες». Η παρουσίασή του ανέδειξε τον διαχρονικό πλούτο του σαρακατσάνικου ποιμενικού λεξιλογίου, τον ισχυρό ελληνικό του πυρήνα, αλλά και τις βαλκανικές γλωσσικές επαφές που αποτυπώνονται σε αυτό. Μέσα από την κατηγοριοποίηση και την ετυμολογική ανάλυση, παρουσίασε ένα λεξιλόγιο που μαρτυρεί μετακινήσεις, επαφές, ιστορικές συνέχειες και βαθιές πολιτισμικές στρωματώσεις.

Η τρίτη εισήγηση, του Μενέλαου Ψαρογιώργου, Υποψήφιου Διδάκτορα Τ.Α.Τ.Μ. Α.Π.Θ., είχε τίτλο «Επώνυμα και διαδρομές: διαδραστική χαρτογράφηση σαρακατσάνικης κινητικότητας». Στο επίκεντρό της βρέθηκε η χαρτογραφική αποτύπωση των επωνύμων, των χειμαδιών, των ξεκαλοκαιριών και των διαδρομών, μέσα από μια σύγχρονη και ερευνητικά γόνιμη προσέγγιση. Η παρουσίαση έδειξε ότι τα επώνυμα, όταν συνδέονται με τον χώρο και την κίνηση, παύουν να είναι απλές ονομαστικές καταγραφές και αποκτούν ιστορική και ερμηνευτική δύναμη.

Το βασικό συμπέρασμα της ημερίδας ήταν σαφές: η Σαρακατσάνικη λαλιά, το ποιμενικό λεξιλόγιο, τα επώνυμα και οι διαδρομές δεν αποτελούν μόνο στοιχεία πολιτισμικής μνήμης, αλλά πεδία υψηλής ιστορικής, κοινωνικής και επιστημονικής αξίας.

Η διοργάνωση ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας ανάμεσα στην κοινότητα και την επιστήμη, καθώς και την ανάγκη να διασωθεί και να μελετηθεί αυτό το πολύτιμο υλικό με όρους σοβαρότητας, μεθόδου και συνέχειας.

Θέλετε να μένετε ενημερωμένοι για τις εξελίξεις της επικαιρότητας;

Διαβάστε όλα τα
τελευταία νέα από την Θεσσαλονίκη & την Ελλάδα, τη στιγμή που συμβαίνουν.