Στα αποκαΐδια της Εύβοιας ξαναβλασταίνει η ελπίδα

● Τι προβλέπει το έργο της Στρατηγικής Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης της Βόρειας Εύβοιας, που εγκρίθηκε το καλοκαίρι και χρηματοδοτείται από τα ταμεία της Πολιτικής Συνοχής.

Το καλοκαίρι του 2021 η Βόρεια Εύβοια έγινε στάχτη και μπούρμπερη. Πάνω από μισό εκατομμύριο στρέμματα κάηκαν, οι πολίτες είδαν τις περιουσίες τους να καταστρέφονται, την ώρα που ο κρατικός μηχανισμός ήταν άφαντος ή ανίκανος να αναχαιτίσει. Από το Νότιο Πήλιο διακρινόταν η φωτιά να καίει ανενόχλητη ό,τι έβρισκε μπροστά της. Ούτε ένα εναέριο μέσο δεν εμφανίστηκε για μία εβδομάδα. Ήταν αποφασισμένοι να αφήσουν τις φλόγες να σβήσουν στη θάλασσα. Την επαύριο της καταστροφής η απελπισία κατάπινε κάθε νότα ελπίδας.

Το Παρατηρητήριο Συνοχής επέλεξε να δει τι απέγινε το «κόσμημα» της Εύβοιας, με τα πλούσια δάση της, τεσσεράμισι χρόνια μετά. Αυτό που παρατηρήθηκε ήταν ενθαρρυντικό: είχε καταρτιστεί ένα πλάνο, το οποίο θα έπρεπε να ήταν «φάρος» για όλες τις περιφέρειες της χώρας.

Εχει καταρτιστεί ένα master plan (στην κυριολεξία και όχι ως προπαγανδιστική μακέτα) για την ανασυγκρότηση της Βόρειας Εύβοιας, 300 σελίδων, προϋπολογισμού 390 εκατ. ευρώ, καθώς και μια εγκεκριμένη στρατηγική πάνω από 1.100 σελίδες, η οποία είναι αποτέλεσμα ενός νέου κύκλου διαβουλεύσεων μεταξύ πολιτικών, κοινωνικών θεσμών και των πολιτών της Βόρειας Εύβοιας.

Το Παρατηρητήριο Συνοχής επικοινώνησε με τοπικούς αξιωματούχους, με πολίτες αλλά και με τον επικεφαλής του Σωματείου «Διάζωμα», τον Σταύρο Μπένο, ο οποίος είναι ο «εγκέφαλος» πίσω από αυτό το έργο που βρίσκεται υπό υλοποίηση.

Ο κ. Μπένος αποτελεί σημαίνουσα πολιτική προσωπικότητα. Εχει μείνει στην Ιστορία για το εξαιρετικό έργο αποκατάστασης που παρουσίασε στην Καλαμάτα ως δήμαρχος μετά τους σεισμούς το 1986, αλλά και ως υπουργός του ΠΑΣΟΚ, επί Ανδρέα Παπανδρέου και Κώστα Σημίτη.

Τώρα, ως επικεφαλής της επιτροπής για την ανασυγκρότηση της Βόρειας Εύβοιας, επιφορτίστηκε με το έργο του σχεδιασμού της επόμενης μέρας της περιοχής και μπορούμε να πούμε πως το έργο που έχει επιδείξει είναι αξιοθαύμαστο.

Υπάρχει σχέδιο, μεράκι και πάνω από όλα διαφάνεια στην υλοποίηση των έργων. Τονίζουμε τη διαφάνεια, καθώς η παρούσα κυβέρνηση μόνο για αυτό δεν διακρίνεται, δεδομένων των σκανδάλων που έχουν αναδυθεί κατά την εκτέλεση των δημόσιων έργων και βεβαίως των ρεκόρ απευθείας αναθέσεων σε ημετέρους.

«Μια ανάσα από τη δημοπράτηση ο βόρειος οδικός άξονας»

Γιώργος Κελαϊδίτης, αντιπεριφερειάρχης Εύβοιας

«Οι πρωτόγνωρες και καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν τη βόρεια Εύβοια τον Αύγουστο του 2021, και οι σαρωτικές τους συνέπειες στο φυσικό περιβάλλον και στις ζωές των κατοίκων της, υποχρέωσαν την Πολιτεία να λειτουργήσει με ένα πολύ διαφορετικό τρόπο από αυτόν που μέχρι τότε γνωρίζαμε, προκειμένου να αντιμετωπιστούν έγκαιρα και αποτελεσματικά, τόσο οι άμεσοι κίνδυνοι που ήταν ορατοί την επόμενη μέρα της καταστροφής, όσο και οι προκλήσεις που θα δοκίμαζαν και θα διαμόρφωναν το μέλλον του τόπου τα χρόνια που θα ακολουθούσαν.

»Τέσσερα περίπου χρόνια μετά, η βόρεια Εύβοια και οι άνθρωποί της “μένουν όρθιοι”, όπως ήταν άλλωστε και ο σπουδαιότερος στόχος της μεγάλης αυτής προσπάθειας. Πρώτα και κύρια γιατί οι ίδιοι πάλεψαν και δεν εγκατέλειψαν τον τόπο τους, και δεύτερον γιατί η Πολιτεία προσπάθησε να λειτουργήσει συντεταγμένα, στοχευμένα, στρατηγικά και πάνω από όλα ανθρώπινα, ώστε να θέσει ουσιαστικές προϋποθέσεις στήριξης της κοινωνίας.

»Κεντρικό Κράτος, Αυτοδιοίκηση Α΄ και Β΄ βαθμού, θεσμοί και πολίτες, σχεδίασαν και υλοποίησαν μέσα από το ζωντανό μηχανισμό του “Προγράμματος Ανασυγκρότησης Βόρειας Εύβοιας”, μια σειρά από δράσεις, μέτρα και έργα που αφορούσαν βασικές προτεραιότητες όπως η αποζημίωση και η περαιτέρω στήριξη των άμεσα και έμμεσα πληγέντων, προγράμματα ενίσχυσης της απασχόλησης, αντιδιαβρωτικά-αντιπλημμυρικά έργα μεγάλης κλίμακας και αποκαταστάσεις κρίσιμων υποδομών, ενώ παράλληλα δημιούργησαν ένα συγκεκριμένο πλέγμα έργων στρατηγικού χαρακτήρα σε βάθος χρόνου, τα οποία οφείλουν να πάρουν σάρκα και οστά κλιμακωτά μέσα από την υλοποίηση της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης Βόρειας Εύβοιας και των δυναμικών πολυτομεακών και πολυταμειακών χρηματοδοτικών εργαλείων που καλούνται να τη στηρίξουν.

»Ηδη στο πρώτο σκέλος των αποζημιώσεων, των μέτρων στήριξης, των παρεμβάσεων αντιπλημμυρικής θωράκισης και των έργων αποκατάστασης και αναβάθμισης υποδομών που βρίσκονται σε εξέλιξη, το δημοσιονομικό κόστος ξεπερνάει κατά πολύ τα 400 εκατ. ευρώ, ενώ σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα το πρόγραμμα φιλοδοξεί να δώσει λύσεις σε τομείς όπως το περιβάλλον, οι υποδομές, η υγεία, η παιδεία, ο πολιτισμός, ο τουρισμός και η οικονομία γενικότερα της περιοχής, με κυριότερο μοχλό ανάπτυξης και κορυφαίο αίτημα και τη διεκδίκηση όλων τη δημιουργία του βόρειου οδικού άξονα από τα Ψαχνά μέχρι και την Ιστιαία και τα παραλιακά μέτωπα της βόρειας Εύβοιας.

»Το κρίσιμο αυτό οδικό έργο, το οποίο καλείται να σπάσει τον αποκλεισμό της βόρειας Εύβοιας από την κεντρική Εύβοια και τους κεντρικούς εθνικούς άξονες, βρίσκεται σήμερα μια ανάσα από τη δημοπράτηση των απαραίτητων μελετών σε στάδιο προμελέτης, που θα επιτρέψουν στο υπουργείο Υποδομών Μεταφορών, αμέσως μόλις αυτές ολοκληρωθούν, τη δημοπράτηση με το σύστημα μελέτη-κατασκευή του πρώτου τμήματος του άξονα από τα Ψαχνά έως τη Στροφυλιά, ενός έργου που αναμένεται να ξεπεράσει σε κόστος τα 230 εκατ. ευρώ».

«Εκλεισε ο κύκλος της αποκατάστασης, ανοίγει ο κύκλος του μέλλοντος»

Σταύρος Μπένος, επικεφαλής της Επιτροπής για την Ανασυγκρότηση της Βόρειας Εύβοιας

Το Πρόγραμμα Ανασυγκρότησης της Βόρειας Εύβοιας, «Εύβοια Μετά», περιλαμβάνει συνολικά 77 έργα, ύψους 390 εκατ. ευρώ. Χρηματοδοτείται από περιφερειακά προγράμματα, χορηγίες επιχειρήσεων, το Ταμείο Ανάκαμψης αλλά και τα ταμεία της Πολιτικής Συνοχής. Την πορεία των έργων (έγκριση, ανάδοχοι, χρηματοδότηση, πορεία ολοκλήρωσης) μπορεί ο κάθε πολίτης να την παρακολουθήσει στο «Πανόραμα Εργων και Δράσεων του Προγράμματος» που βρίσκεται στην ιστοσελίδα evoia-meta.gov.gr. Η πρωτοβουλία αυτή, της πλήρους διαφάνειας με τόση εύκολη πρόσβαση, είναι κάτι πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα.

Είναι λυπηρό να εκθειάζεται κάτι που έπρεπε να είναι κανονικότητα, αλλά στην ελληνική πραγματικότητα αυτή δεν είναι καθόλου δεδομένη. Τουναντίον, χρειάζονται τεράστιες εργατοώρες για να καταγραφούν η πορεία των δημόσιων έργων, οι ανάδοχοί τους και άλλα τόσα, κάτι που γίνεται βεβαίως και διευκολύνει να διαιωνίζεται η ρεμούλα.

Πίσω από αυτό λοιπόν το έργο είναι ο κ. Μπένος, που μας ενημέρωσε πως η ιστοσελίδα ανανεώνεται και επικαιροποιείται καθημερινώς.

Σε δηλώσεις του στην «Εφ.Συν.» ο κ. Μπένος τονίζει ότι πλέον «έκλεισε ο κύκλος της άμεσης αποκατάστασης, εμψύχωσης των πολιτών και των επιδοματικών πολιτικών».

Μας ενημερώνει ότι τώρα «αρχίζει ο κύκλος του μέλλοντος, που περιλαμβάνει τα παρακάτω βήματα:

1. Καθημερινή λογοδοσία με τη φροντίδα του Διαζώματος διαχρονικά και εθελοντικά (Πανόραμα Έργων και Δράσεων)
2. Πίνακες Έργων – Δράσεων του Προγράμματος “Εύβοια Μετά”
3. Οι μεγάλες προτεραιότητες του 2026
4. Το σημαντικότερο έργο υποδομής: νέος οδικός άξονας Χαλκίδας – Ιστιαίας: τμήμα Ψαχνά – Στροφυλιά και τμήμα Στροφυλιά – Ιστιαία. Νέες διακλαδώσεις κεντρικού οδικού άξονα – κορμού Βόρειας Εύβοιας προς παράκτιες ζώνες
5. Το Νέο Δάσος είναι η πεμπτουσία του προγράμματος, αφού κεντρική επιδίωξη του masterplan είναι «το Νέο Δάσος στο κέντρο της ζωής, της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης της Βόρειας Εύβοιας». Συνεπώς, πέραν της αναδάσωσης θα αναπτύξουμε το πρόγραμμα με τίτλο “Παρακολούθηση της φυσικής αναγέννησης του Νέου Δάσους και υπολογισμός διακράτησης και αποθήκευσης άνθρακα CO2”».

Ο κ. Μπένος μπορεί να νιώθει περήφανος για το έργο που έχει επιδείξει, αλλά δεν είναι και μάγος. Το πρόγραμμα έχει συναντήσει το πρόβλημα που διακρίνει όλα τα δημόσια έργα της χώρας, αυτό των αργών ρυθμών και των καθυστερήσεων.

Για παράδειγμα, το έργο της Στρατηγικής Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης (ΟΧΕ) της Βόρειας Εύβοιας ήταν να εγκριθεί από το 2023 αλλά οι υπογραφές έπεσαν τελικά τον Ιούλιο του 2025.

Το εν λόγω έργο, ύψους 13 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Πρόγραμμα «Στερεά Ελλάδα 2021-2027», το οποίο αντλεί κονδύλια από τα ταμεία της Πολιτικής Συνοχής (ΕΤΠΑ και ΕΚΤ+).

Ο κατάλογος των δράσεων/πράξεων της «ΟΧΕ Βόρειας Εύβοιας», που διαμορφώθηκε κατόπιν συνεργασίας της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας με τους Δήμους Ιστιαίας-Αιδηψού και Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ. Αννας, περιλαμβάνει τα ακόλουθα με τους αντίστοιχους ενδεικτικούς προϋπολογισμούς:

• «Ανάπλαση οικισμών Δήμου Ιστιαίας-Αιδηψού», 3.000.000 ευρώ.
• «Κέντρο Ιστορικής Ενημέρωσης/Εκθεσιακός χώρος Ωρεών», 2.000.000 ευρώ.
• «Αναβάθμιση Τουριστικών Πόλων/Παραλία Αγ. Αννας», 2.500.000 ευρώ.
• «Αναβάθμιση Τουριστικών Πόλων/Παραλία Ροβιών», 2.500.000 ευρώ.
• «Επενδύω στη Β. Εύβοια. Στήριξη υφιστάμενων μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων της αγροδιατροφικής αλυσίδας στη Βόρεια Εύβοια», 1.000.000 ευρώ.
• «Ενίσχυση της κοινωνικής μέριμνας, προστασίας και συμπερίληψης: “Πρώτη Αγκαλιά”», 1.000.000 ευρώ.
• «Ενίσχυση της κοινωνικής μέριμνας, προστασίας και συμπερίληψης: Βιωματικά Εργαστήρια Πολιτισμού για Εφήβους», 700.000 ευρώ.
• «Αυτόνομη διαβίωση ατόμων που έχουν ανάγκη στη Βόρεια Εύβοια», 300.000 ευρώ.

Όσον αφορά τον νέο οδικό άξονα-κορμό της Βόρειας Εύβοιας, Ψαχνά – Στροφυλιά, μόλις στα μέσα Δεκεμβρίου εξασφαλίστηκαν 7,9 εκατ. ευρώ για τη μελέτη του έργου, κάτι που σημαίνει πως η παράδοσή του έχει πολύ δρόμο ακόμα.

Θεωρείται μείζον έργο για τη Βόρεια Εύβοια και ο «οδικός χάρτης» του αναμένεται να είναι ως εξής:

• 3/2026: Εισήγηση Τεχνικού Συμβουλίου Περιφέρειας και έγκριση Τευχών Διαγωνισμού από Περιφερειακή Επιτροπή
• 4/2026: Προκήρυξη διαγωνισμού ανάδειξης αναδόχου μελετητή
• 6/2026: Υποβολή προσφορών
• 7/2026: Αξιολόγηση προσφορών: Δικαιολογητικά – Υποβολή διευκρινίσεων (εφόσον απαιτηθεί)
• 12/2026: Προσυμβατικός έλεγχος Ελεγκτικού Συνεδρίου
• 1/2027: Ανάδειξη προσωρινού αναδόχου
• 2/2027: Υπογραφή σύμβασης

Συνολικά το πρόγραμμα «Εύβοια Μετά» περιλαμβάνει έργα που κατευθύνονται στις υποδομές (5 έργα), στο δάσος (16), στην αγροδιατροφή (10), στο ανθρώπινο δυναμικό (10), στην Υγεία και την Πρόνοια (11), στην τουριστική ανάπτυξη (8), στον πολιτισμό (15). Παράλληλα, συμπεριλαμβάνεται ένα έργο που αφορά υπηρεσίες συμβουλευτικής, κατάρτισης και πιστοποίησης 500 ωφελούμενων στη Βόρεια Εύβοια, δηλαδή ανέργων, εργαζομένων σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα ή και αυτοαπασχολούμενων, καθώς και ένα έργο που αφορά τη σχεδίαση και ανάπτυξη καινοτόμων ψηφιακών τεχνολογικών υποδομών και υπηρεσιών για την υποστήριξη και την ενίσχυση του Προγράμματος Ανασυγκρότησης της Βόρειας Εύβοιας.

Στα συντρίμμια του Elias και των πυρκαγιών

Βαγγέλης Τριανταφύλλου, κοινοτάρχης Γουβών

Οι Γούβες είναι ένα μικρό χωριό περίπου 300 κατοίκων το οποίο επλήγη βάναυσα από την καταστροφική πυρκαγιά του καλοκαιριού το 2021.

Το «Παρατηρητήριο Συνοχής» ήρθε σε επικοινωνία τόσο με τον πρόεδρο της κοινότητας, Βαγγέλη Τριανταφύλλου, αλλά και με κάτοικο του χωριού προκειμένου να δούμε ποια είναι η εικόνα 4,5 χρόνια μετά στην περιοχή αλλά και τι γίνεται με τα έργα.

Ο Κώστας (ήθελε να μιλήσει υπό το καθεστώς της ανωνυμίας) δεν είναι μόνιμος κάτοικος στις Γούβες, αλλά επισκέπτεται το χωριό του τακτικά. Μας ανέφερε ότι στο χωριό του όντως γίνονται έργα και μάλιστα «φαραωνικά», όπως τα χαρακτήρισε. Δήλωσε εντυπωσιασμένος από την κινητοποίηση που υπάρχει στην ευρύτερη περιοχή για την αποκατάσταση των ζημιών, αλλά εξέφρασε τις επιφυλάξεις του για το κόστος τους. «Θέλουμε τα έργα, είναι τεράστια και όμορφα, αλλά το θέμα είναι να μη γίνει φαγοπότι», σημείωσε. Η εμπειρία του από τα δημόσια έργα που γίνονται στη χώρα τον έχει κάνει καχύποπτο και εμείς μπορούμε να πούμε ότι είναι απολύτως δικαιολογημένο το συναίσθημα αυτό.

Ο κοινοτάρχης κ. Τριανταφύλλου μάς γνωστοποίησε πως στο χωριό του τα μηχανήματα βρίσκονται στο πεδίο εδώ και δύο χρόνια και δουλεύουν πυρετωδώς.

Η πυρκαγιά του 2021 προκάλεσε μεγάλη καταστροφή στο δάσος πέριξ του χωριού και το αποτύπωμά της φάνηκε στο πέρασμα της κακοκαιρίας Elias, καθώς το χωριό υπέστη μεγάλες ζημιές από τις πλημμύρες.

Ερωτηθείς σχετικά με το αν το χωριό χρειάζεται πλέον αντιπλημμυρικά έργα και αν γίνονται τέτοια, μας είπε πως αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη αντιπλημμυρικό έργο εντός του ιστού του χωριού, καθώς περνάει μεγάλο ποτάμι μέσα στις Γούβες. Το εν λόγω έργο επιβεβαίωσε και ο Κώστας. Παράλληλα, μας είπε ότι περιμετρικά του χωριού φτιάχνονται φράγματα από το δασαρχείο, θωρακίζοντας έτσι το χωριό από μελλοντικές πλημμύρες.

Την ίδια στιγμή μάς ανέφερε πως πολλές ελαιοκαλλιέργειες καταστράφηκαν, ενώ η ρητίνη που χρησιμοποιούνταν από τους κατοίκους πλέον δεν υπάρχει.

Παρ’ όλα αυτά, ο κ. Τριανταφύλλου ήταν αισιόδοξος. Μας ανέφερε πως τα εδάφη είναι πολύ εύπορα, γεγονός που επέτρεψε στη βλάστηση να «αναγεννηθεί» μόνη της. Πλέον στα καμένα ξεπροβάλλει πάλι δάσος. Όσον αφορά τις ελιές, παραδέχτηκε πως πολλοί τα παράτησαν αλλά ίσως το έκαναν έτσι και αλλιώς (διότι δεν τους συνέφερε πλέον), αλλά υπήρξαν και άλλοι τόσοι που φύτεψαν καινούργιες.

Έκλεισε λέγοντας πως «οι ανάγκες δεν τελειώνουν πότε, αλλά αυτή τη στιγμή γίνεται ό,τι καλύτερο μπορεί να γίνει».

ΠΗΓΗ: ΕΦΣΥΝ