Η προσφορά της πολεμικής αεροπορίας στη μάχη του Σαραντάπορου και την απελευθέρωση Κοζάνης – Του Στάυρου Καπλάνογλου

Η ΠΡΟΣΦΟΡΆ ΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ
Τι κατέγραψε ο Νικόλαος Δρίζης στις 13/10/1912 για τις αντιδράσεις των Κοζανιτών που έβλεπαν για πρώτη φορά αεροπλάνο.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΖΑΝΗΣ Νο 52 .
Σταύρου Π. Καπλάνογλου, συγγραφέα – ιστορικού ερευνητή:

Όταν για πρώτη φορά ασχολήθηκα με την ιστορία της Κοζάνης και την απελευθέρωσή της, έπεσε στα χέρια μου μια δημοσίευση που αναφερόταν στην προσγείωση ενός αεροπλάνου στην άνω πόλη και στον τραυματισμό του πιλότου, ο οποίος, παρ’ όλα αυτά, γυρνούσε μέσα στην πόλη με δεμένο το κεφάλι, λες και δεν συνέβαινε τίποτα.
Με έκανε εντύπωση η ψυχραιμία του πιλότου, το γεγονός ότι λίγα μόλις χρόνια μετά τις πρώτες πτήσεις αεροπλάνων στην Ελλάδα γινόταν ήδη χρήση αυτού του νέου μέσου, που αναβίωνε τον μύθο του Ικάρου και του Δαίδαλου, αλλά και η αναστάτωση που προκλήθηκε τότε στη μικρή κοινωνία της Κοζάνης, που έβλεπε για πρώτη φορά από κοντά αεροπλάνο.
Αναζήτησα αυτό το δημοσίευμα στο αρχείο μου, αλλά δυστυχώς δεν μπόρεσα να το βρω.
Έτσι επανέλαβα την αναζήτηση στη βιβλιογραφία, σε παλιές εφημερίδες της πόλης και στο διαδίκτυο.
Αυτό, όμως, μου έδωσε την ευκαιρία να δω πολύ περισσότερα για τη συμμετοχή της εμβρυακής τότε πολεμικής αεροπορίας, για τον ατρόμητο πιλότο που προσγειώθηκε αναγκαστικά στην Κοζάνη λόγω βλάβης του αεροπλάνου, και να εκτιμήσω την προσφορά της στην απελευθέρωση της Κοζάνης, και όχι μόνο.

Ξεκινώντας, θα αναφερθώ στη δημιουργία της πολεμικής αεροπορίας, αφού πρώτα δούμε συνοπτικά τη χρήση του αεροπλάνου, που βρισκόταν ακόμη στα πρώτα του βήματα κατά την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων, σε μια εποχή όπου υπήρχε μεγάλη αμφισβήτηση για τους κινδύνους που έκρυβαν οι πτήσεις με τα πρωτόγονα αεροσκάφη.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΠΤΗΣΕΙΣ ΑΕΡΟΠΛΑΝΩΝ

Η πρώτη πετυχημένη πτήση με το νέο μέσο έγινε από τους αδελφούς Ράιτ το 1903. Χρειάστηκαν κάποια χρόνια βελτιώσεων, ώστε τα αεροπλάνα να μπορούν να πετούν σε μεγαλύτερες αποστάσεις και με σχετική ασφάλεια.
Το 1911, κατόπιν πρωτοβουλίας του Ελευθερίου Βενιζέλου, τότε πρωθυπουργού και υπουργού Στρατιωτικών, στάλθηκαν στη Γαλλία οι πρώτοι Έλληνες στρατιωτικοί για να εκπαιδευθούν ως πιλότοι.
Η κίνηση του Βενιζέλου να αποκτήσει η Ελλάδα αεροπορία στην αρχή του 20ού αιώνα
υπήρξε πρωτοποριακή, αφού το αεροπλάνο ήταν μία πολύ πρόσφατη εφεύρεση αμφιβόλου ακόμη αποτελεσματικότητας.
Στις 23 Οκτωβρίου 1911, ενώ οι πρώτοι Έλληνες στρατιωτικοί ετοιμάζονταν να μεταβούν στη Γαλλία για αεροπορική εκπαίδευση, η Ιταλία υπήρξε η πρώτη χώρα που έκανε χρήση αεροπλάνου σε πολεμική αποστολή. Στη διάρκεια του πολέμου της Ιταλίας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ένας από τους πρώτους Ιταλούς πιλότους που είχαν εκπαιδευθεί στη Γαλλία έκανε αναγνώριση των τουρκικών θέσεων στη Λιβύη.
Μερικές εβδομάδες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 1911, ξεκίνησε η εκπαίδευση των πρώτων Ελλήνων στρατιωτικών αεροπόρων στη Σχολή Αεροπλοΐας στο Παρίσι. Η εκπαίδευσή τους στη σχολή του Φαρμάν συνεχίστηκε και το 1912. Τέσσερις από αυτούς, ήδη με την έκρηξη του Α ́ Βαλκανικού Πολέμου, συμμετείχαν με τα αεροπλάνα τους στις επιχειρήσεις, προσφέροντας πολύτιμες υπηρεσίες στον ελληνικό στρατό.

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΧΟΥ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ
Η δημιουργία της πρώτης ελληνικής πολεμικής αεροπορικής μονάδας, γνωστής ως «Λόχος Αεροπόρων», υπήρξε καθοριστική για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α ́ Βαλκανικό Πόλεμο (1912-1913).
Παρά το νεαρό της ηλικίας της, η μονάδα αυτή επέδειξε πρωτοποριακή δράση,αποτελώντας μία από τις πρώτες αεροπορίες στον κόσμο που έλαβαν μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις.

Το 1911, η Ελληνική κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας τη σημασία της αεροπορίας, ανέθεσε σε Γάλλους ειδικούς την οργάνωση αεροπορικής υπηρεσίας.
Έξι αξιωματικοί στάλθηκαν στη Γαλλία για εκπαίδευση, ενώ παραγγέλθηκαν τα πρώτα αεροσκάφη τύπου Farman.
Ο «Λόχος Αεροπόρων» συγκροτήθηκε το καλοκαίρι του 1912 και τέθηκε υπό τη διοίκηση του Στρατού, ενώ οι πρώτες πτήσεις και η εκπαίδευση πραγματοποιήθηκαν στο αεροδρόμιο του
Ελληνικού. Στις 13 Μαΐου 1912, ο υπολοχαγός Δημήτριος Καμπέρος πραγματοποίησε την πρώτη
στρατιωτική πτήση με αεροσκάφος, επιδεικνύοντας τις δυνατότητες του νέου όπλου.
Χρησιμοποιήθηκαν κυρίως γαλλικά αεροσκάφη τύπου Farman και Nieuport.

Ο «Λόχος Αεροπορίας», αρχικά εξοπλισμένος με τέσσερα γαλλικά αεροσκάφη Henry Farman 50hp, δημιουργήθηκε στο Σώμα Μηχανικού του Στρατού, στο Τάγμα Διαβιβάσεων, με έδρα τη Λάρισα, πριν από την έναρξη του
Α ́ Βαλκανικού Πολέμου.
Στελεχώθηκε με τους υπολοχαγούς Δημήτριο Καμπέρο και Μιχαήλ Μουτούση, καθώς και τους ανθυπίλαρχους Χρήστο Αδαμίδη και Πανούτσο Νοταρά, οι οποίοι είχαν εκπαιδευθεί στη Γαλλία.
Σε αυτούς προστέθηκαν αργότερα, ως έφεδρος ανθυπολοχαγός, ο Εμμανουήλ Αργυρόπουλος,που είχε εκτελέσει την πρώτη ιδιωτική πτήση στην Ελλάδα στις 8 Φεβρουαρίου 1912, και ο εθελοντής Ελληνορώσος Νικολάι Σακώφ.

Η πρώτη αεροπορική αποστολή αναγνώρισης εκτελέστηκε από τον Καμπέρο στις 5 Οκτωβρίου 1912, στο μέτωπο της Θεσσαλίας, με ένα Henry Farman 50hp που απογειώθηκε από τη Λάρισα.
Από την αρχή του πολέμου, οι Έλληνες αεροπόροι πραγματοποίησαν αναγνωριστικές πτήσεις, ρίψεις προκηρύξεων και, αργότερα, βομβαρδισμούς με αυτοσχέδιες βόμβες.
Παρά τις ελλείψεις σε εξοπλισμό και ανταλλακτικά, ο Λόχος Αεροπορίας απέδειξε την αξία της
εναέριας παρατήρησης για τον συντονισμό του πυροβολικού και την παρακολούθηση των κινήσεων του εχθρού, θέτοντας τα θεμέλια για τη μετέπειτα εξέλιξη της Ελληνικής Πολεμικής
Αεροπορίας.

Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΓΟΝΩΝ ΑΕΡΟΠΛΑΝΩΝ ΤΟΥ 1912

Στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, η πρώτη και βασικότερη χρήση των αεροπλάνων ήταν η εναέρια παρατήρηση, που βοηθούσε στον συντονισμό του πυροβολικού. Η εναέρια παρατήρηση το 1912 ήταν μια εξαιρετικά επικίνδυνη και «χειροκίνητη» διαδικασία. Χωρίς ασυρμάτους, η επικοινωνία μεταξύ του αεροπόρου και των πυροβολαρχιών βασιζόταν σε οπτικά σήματα και στη φυσική μεταφορά πληροφοριών.
Στην αρχή, ο ίδιος ο πιλότος, που πετούσε μόνος του, και λίγο αργότερα ο συνοδός-παρατηρητής, που καθόταν πίσω από τον πιλότο, εντόπιζαν τις θέσεις του εχθρού, τα κρυμμένα πυροβολεία ή τις κινήσεις των στρατευμάτων, χρησιμοποιώντας κιάλια και πρόχειρους χάρτες.
Κατά τη διάρκεια του βομβαρδισμού, ο παρατηρητής έβλεπε πού έσκαγαν τα βλήματα του Ελληνικού πυροβολικού σε σχέση με τον στόχο.
Εφόσον δεν υπήρχε φωνητική επικοινωνία, ο παρατηρητής έγραφε τις συντεταγμένες ή τις διορθώσεις σε ένα χαρτί, το τοποθετούσε σε έναν μεταλλικό κύλινδρο ή σε μια μικρή τσάντα με έγχρωμες κορδέλες και το πετούσε πάνω από το σημείο όπου βρισκόταν η Ελληνική πυροβολαρχία.
Άλλοτε, όταν ο πιλότος προσγειωνόταν σε κοντινό αυτοσχέδιο διάδρομο,
παρέδιδε ο ίδιος τις σημειώσεις στους αξιωματικούς του πυροβολικού.
Η ενημέρωση γινόταν επίσης με οπτικά σήματα, με συγκεκριμένους ελιγμούς του αεροπλάνου πάνω από τον στόχο, καθώς και με φωτοβολίδες διαφορετικών χρωμάτων για προκαθορισμένα μηνύματα, όπως «έναρξη πυρός» ή «εύστοχη βολή».
Αυτή η πρωτόγονη συνεργασία ήταν καθοριστική και αργότερα στις μάχες του Μπιζανίου (19-21 Φεβρουαρίου 1913), καθώς επέτρεψε στο ελληνικό πυροβολικό να πλήξει στόχους που δεν ήταν
ορατοί από το έδαφος.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1912: ΟΤΑΝ Η ΚΟΖΑΝΗ ΕΓΙΝΕ Η ΠΡΩΤΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ενώ οι περισσότεροι Κοζανίτες γνωρίζουν την 11η Οκτωβρίου ως την ημέρα της ελευθερίας, ελάχιστοι ξέρουν ότι τις αμέσως επόμενες ημέρες, από τις 13 έως τις 16 Οκτωβρίου 1912, η πόλη έγινε το σκηνικό μιας παγκόσμιας πρωτοτυπίας: της πρώτης οργανωμένης στρατιωτικής αεροπορικής επιχείρησης στην ιστορία των Βαλκανίων.
Μέσα από το ημερολόγιο του Νικολάου Δρίζη, του ανθρώπου που φιλοξένησε τον Διάδοχο Κωνσταντίνο στο αρχοντικό του, στο σημερινο Ωδειο , αναδύεται μια συγκλονιστική ιστορία θριάμβου και απόγνωσης.
Το «σιδερένιο πουλί» και ο τρόμος των κατοίκων
Στις 13 Οκτωβρίου ο υπολοχαγός Δημήτριος Καμπέρος φτάνει στην Κοζάνη με τον «Δαίδαλο», ένα αεροπλάνο τύπου Farman. Για τους κατοίκους της εποχής, που δεν είχαν δει ποτέ μηχανή να σκίζει τον ουρανό, το θέαμα ήταν σχεδόν μεταφυσικό.

* Τι κατέγραψε ο Νικόλαος Δρίζης για τις αντιδράσεις των Κοζανιτών που έβλεπαν για πρώτη φορά αεροπλάνο.

Ο Νικόλαος Δρίζης καταγράφει ότι οι Κοζανίτες έβγαιναν στα σοκάκια και σταύρωναν τα παιδιά τους.
Πολλοί ηλικιωμένοι πίστευαν ότι ήταν «σημείο εξ ουρανού», ενώ άλλοι έτρεχαν έντρομοι να κρυφτούν, νομίζοντας πως πρόκειται για κάποιο νέο τουρκικό όπλο. Η περιέργεια, όμως, νίκησε τον φόβο και εκατοντάδες πολίτες κατέκλυσαν το πρόχειρο πεδίο προσγείωσης νότια της πόλης, στην είσοδο από τα Σέρβια, προσπαθώντας να αγγίξουν τα πανιά του αεροπλάνου.

Η εμφάνιση του αεροπλάνου δεν προκάλεσε μόνο φόβο ή έκπληξη, αλλά και ένα αυθόρμητο κύμα συμμετοχής των κατοίκων της Κοζάνης σε ένα πρωτόγνωρο γεγονός. Οι άνθρωποι της πόλης, βγαίνοντας από τα σπίτια και τα σοκάκια, στάθηκαν απέναντι σε κάτι ακατανόητο για την εποχή τους, αλλά πολύ γρήγορα το υποδέχθηκαν με ζωηρό ενδιαφέρον και διάθεση να βοηθήσουν.

*14 Οκτωβρίου: η κατήφεια στην οικία Δρίζη.
Η χαρά κράτησε λίγο. Λόγω της λάσπης και των σφοδρών ανέμων, ο Καμπέρος πραγματοποιεί ανώμαλη προσγείωση και το αεροπλάνο σπάει.
Ο Δρίζης περιγράφει τη σκηνή μέσα στο σπίτι του: ο Κωνσταντίνος είναι εξοργισμένος και ανήσυχος.
Χωρίς αεροπλάνο, ο στρατός είναι «τυφλός».
Δεν γνωρίζουν αν οι Τούρκοι στήνουν ενέδρα στα στενά της Καστανιάς ή αν
υποχωρούν προς τη Βέροια.
Η είδηση της «πτώσης» διαδίδεται στην Κοζάνη σαν αστραπή.
Το κλίμα βαραίνει.
Οι κάτοικοι, που λίγο πριν ζητωκραύγαζαν, τώρα ψιθυρίζουν για «κακό οιωνό». Κι όμως, μέσα σε αυτή την ανησυχία, αναδεικνύεται και πάλι η στάση των ανθρώπων της περιοχής.
Η εικόνα των Κοζανιτών αγροτών, που βοηθούν με τις βοϊδάμαξές τους να μεταφερθεί το «τραυματισμένο» αεροπλάνο, είναι μία από τις πιο δυνατές μαρτυρίες του Δρίζη.
Δεν έμειναν θεατές. Έσπευσαν να σταθούν δίπλα στους στρατιωτικούς, να βοηθήσουν στη μεταφορά και στη φύλαξη του τραυματισμένου αεροπλάνου και να συμβάλουν, με τα λιγοστά μέσα που διέθεταν, σε μια στιγμή που η πόλη τους βρισκόταν ξαφνικά στο επίκεντρο της ιστορίας.
Αυτή η ανταπόκριση των κατοίκων φωτίζει μια λιγότερο γνωστή αλλά ιδιαίτερα τιμητική πλευρά των προγόνων της Κοζάνης: την ψυχραιμία, την προθυμία και την έμπρακτη συμπαράστασή τους.

Η ΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ

Λόγω των ζημιών που έγιναν στο αεροπλάνο του Καμπέρου, η στρατιωτική ηγεσία του Ελληνικού στρατού υποχρεώθηκε να καλέσει τον Εμμανουήλ Αργυρόπουλο, τον άνθρωπο που πέταξε με αεροπλάνο για πρώτη φορά στους ελληνικούς ουρανούς, αλλά και εκείνον που έπεισε τον Ελευθέριο Βενιζέλο να μπει στο αεροπλάνο του και να πετάξουν μαζί.
Ήταν, δυστυχώς, και ο άνθρωπος που υπήρξε ο πρώτος νεκρός της πολεμικής αεροπορίας λίγους μήνες αργότερα.
Ο Εμμανουήλ Αργυρόπουλος ήταν ο πρώτος Έλληνας αεροπόρος που πραγματοποίησε πτήση στην Ελλάδα, τον Φεβρουάριο του 1912, και ο πρώτος ιδιώτης που εντάχθηκε στην πολεμική προσπάθεια με το δικό του αεροσκάφος. Γιος διπλωμάτη, σπούδασε ηλεκτρολόγος μηχανικός στη Γερμανία και αεροπλοΐα στη Γαλλία.
Με την έκρηξη του Α ́ Βαλκανικού Πολέμου κατατάχθηκε στον Στρατό ως έφεδρος ανθυπολοχαγός. Μετά τη ζημιά που υπέστη το αεροπλάνο του Καμπέρου, κλήθηκε για να συνεχιστεί η αεροπορική υποστήριξη. Μετέφερε το αεροσκάφος του σιδηροδρομικώς στη Λάρισα και από εκεί πέταξε προς την Κοζάνη, για να αναλάβει αποστολές αναγνώρισης πάνω από τις εχθρικές γραμμές.
Το αεροπλάνο του ήταν ένα Nieuport IV.G (Alkyon), ένα γαλλικό μονοπλάνο με κινητήρα Gnome 50 ίππων.
Σε αντίθεση με τα Farman του Καμπέρου, το Nieuport ήταν ταχύτερο και πιο
αεροδυναμικό, αν και εξίσου ευάλωτο στις καιρικές συνθήκες και στις μηχανικές βλάβες.

15-16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ: Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

Μέσα από το σαλόνι της οικίας Δρίζη, ο Κωνσταντίνος εκδίδει την ιστορική διαταγή: «Να έρθει αμέσως ο Αργυρόπουλος».
Ο Αργυρόπουλος, ένας πλούσιος ιδιώτης που πετούσε με δικό του αεροπλάνο, φτάνει στην Κοζάνη για να αναπληρώσει το κενό.
Η αντίδραση των κατοίκων είναι πλέον διαφορετική. Βλέπουν έναν άνθρωπο που δεν είναι απλώς «στρατιώτης με μισθό», αλλά ένας πατριώτης που ρισκάρει την περιουσία του.
Ο Δρίζης σημειώνει πως η αρχοντιά του Αργυρόπουλου ενέπνευσε εμπιστοσύνη.
Η λυτρωτική «κατόπτευση»
Στις 16 Οκτωβρίου ο Αργυρόπουλος απογειώνεται.
Η Κοζάνη «παγώνει».
Όλη η πόλη έχει τα μάτια στραμμένα προς το Βέρμιο. Όταν, ύστερα από λίγη ώρα, το αεροπλάνο επιστρέφει και ο Αργυρόπουλος αναφέρει στον Κωνσταντίνο, πάντα στην οικία Δρίζη, ότι οι Τούρκοι τρέπονται σε φυγή, το μήνυμα βγαίνει στα παράθυρα.
Οι Κοζανίτες ξεχύνονται στους δρόμους.
Η «αεροπορική κατόπτευση», αυτή η άγνωστη λέξη,γίνεται το σύνθημα της νίκης.
Ο στρατός ξεκινά την προέλαση προς τη Βέροια, βασισμένος σε όσα είδε ο Αργυρόπουλος από ψηλά.

Και σε αυτή τη στιγμή, η πόλη δεν εμφανίζεται ως παθητικός μάρτυρας των εξελίξεων, αλλά ως μια κοινωνία που ζει, αγωνιά και συμμετέχει.
Οι κάτοικοι της Κοζάνης παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα, ελπίζουν και τελικά πανηγυρίζουν, συνδέοντας τη μοίρα τους με εκείνο το νέο μέσο που μόλις είχε μπει στη ζωή τους.

Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΜΠΕΡΟΥ ΚΑΙ Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ

Η σύνδεση του Καμπέρου με την περιοχή παραμένει κυρίως συνδεδεμένη με τις ιστορικές στιγμές του 1912.
Μέχρι να οριστικοποιηθεί η απελευθέρωση της Κοζάνης, πραγματοποίησε
επιθετική αναγνώριση, πετώντας μέχρι τον Αλιάκμονα, όπου συνέλεξε κρίσιμες πληροφορίες και έριξε βόμβες κατά των εχθρικών θέσεων.
Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α ́ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπηρέτησε ως αρχιεκπαιδευτής στη στρατιωτική σχολή αεροπορίας. Κατά τη γερμανική εισβολή, το 1941, παρά την ηλικία του, προσφέρθηκε να υπηρετήσει ξανά. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, οι Γερμανοί του ζήτησαν να συνεργαστεί λόγω της εμπειρίας του, αλλά εκείνος αρνήθηκε κατηγορηματικά.
Ο Δημήτριος Καμπέρος πέθανε τον Ιανουάριο του 1942 στην Αθήνα, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Πείνας της Κατοχής.
Ο θάνατός του προήλθε από ασφυξία λόγω διαρροής φωταερίου,
το οποίο χρησιμοποιούσε στο σπίτι του για να ζεσταθεί. Πέθανε φτωχός και «ξεχασμένος», όπως πολλοί ήρωες εκείνης της περιόδου, χωρίς να προλάβει να δει την Ελλάδα ξανά ελεύθερη.
Η μνήμη του παραμένει ζωντανή μέσα από την έκφραση «Τρελοκαμπέρος», η οποία καθιερώθηκε λόγω των παράτολμων ελιγμών του πάνω από την Αθήνα και το μέτωπο.
Η παράτολμη φύση τέτοιων πτήσεων και προσγειώσεων σε ακατάλληλα εδάφη ήταν ένας από τους λόγους που του
χάρισαν αυτό το παρατσούκλι.

Η ΜΟΙΡΑΙΑ ΠΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ο Αργυρόπουλος έμεινε στην ιστορία και ως το πρώτο θύμα της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, όταν στις 4 Απριλίου 1913 το αεροσκάφος του, ένα λάφυρο Bleriot XI, κατέπεσε στον Λαγκαδά λόγω μηχανικής βλάβης.
Κατά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης, οι Έλληνες κυρίευσαν ένα Τουρκικό αεροπλάνο τύπου Bleriot XI.
Ο Αργυρόπουλος απογειώθηκε από το Σέδες με συνεπιβάτη τον Κωνσταντίνο Μάνο,ποιητή, πολιτικό και αγωνιστή της Κρητικής Επανάστασης. Σκοπός ήταν μια αναγνωριστική πτήση πάνω από τον Λαγκαδά, όπου υπήρχαν βουλγαρικές δυνάμεις.
Πάνω από τον Λαγκαδά, σε ύψος περίπου 600 μέτρων, ο κινητήρας του Bleriot παρουσίασε σοβαρή βλάβη, πιθανότατα .
τα απώλεια στήριξης ή θραύση πτέρυγας λόγω παλαιότητας του αεροσκάφους. Το αεροπλάνο κατέπεσε με σφοδρότητα, παρασύροντας στον θάνατο και τους δύο άνδρες.
Ο θάνατός τους συγκλόνισε το πανελλήνιο, καθώς ο Αργυρόπουλος ήταν ο πρώτος Έλληνας αεροπόρος που έπεσε σε ώρα καθήκοντος, σφραγίζοντας με το αίμα του τη γέννηση της Πολεμικής Αεροπορίας.

ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΞΕΡΟΥΜΕ

Αυτές οι τρεις ημέρες στην Κοζάνη δεν ήταν απλώς ένα επεισόδιο του πολέμου. Ήταν η γέννηση της Ελληνικής πολεμικής αεροπορίας.
Η οικία Δρίζη δεν φιλοξένησε μόνο έναν Διάδοχο, αλλά και την πρώτη
«αίθουσα επιχειρήσεων» της αεροπορίας μας.
Σήμερα, περνώντας έξω από τη το Δρίζειο Μέγαρο ,απέναντι από την Βορειοανατολική γωνιά της νέας Βιβλιοθήκης, ας θυμόμαστε εκείνη τη σιωπή της 15ης Οκτωβρίου
1912, όταν μια ολόκληρη πόλη κρεμόταν από τα φτερά ενός αεροπλάνου για να μάθει αν ο δρόμος προς τη λευτεριά ήταν ανοιχτός.
Ας θυμόμαστε, όμως, μαζί με αυτό και κάτι ακόμη: ότι οι άνθρωποι της Κοζάνης δεν υποδέχθηκαν απλώς ένα παράξενο μηχάνημα από τον ουρανό, αλλά στάθηκαν με θάρρος, περιέργεια, αλληλεγγύη και προθυμία μέσα σε μια ιστορική στιγμή.
Οι πρόγονοι της περιοχής δεν ήταν μακρινοί παρατηρητές· ήταν παρόντες, ενεργοί και πρόθυμοι να βοηθήσουν, αφήνοντας και αυτοί το δικό τους αποτύπωμα σε μία από τις πιο πρωτότυπες σελίδες της νεότερης Ελληνικής
ιστορίας.

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ

Συμπεράσματα
Η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην απελευθέρωση της Μακεδονίας κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913), προσφέροντας στον Στρατό Ξηράς πλεονεκτήματα που μέχρι τότε ήταν αδιανόητα για το πεδίο της μάχης.
Οι πιλότοι υποστήριζαν τις χερσαίες δυνάμεις με τους εξής τρόπους:
I.Η αεροπορική αναγνώριση ήταν η κυριότερη αποστολή τους.
Οι πιλότοι πετούσαν πάνω από τις εχθρικές γραμμές και κατέγραφαν τις θέσεις, τις κινήσεις και τον αριθμό των Τουρκικών στρατευμάτων.
Οι πληροφορίες αυτές μεταφέρονταν άμεσα στο Γενικό Επιτελείο, επιτρέποντας
στον Στρατό Ξηράς να σχεδιάζει τις επιθέσεις του με μεγαλύτερη ακρίβεια.
II.Λειτουργώντας ως «μάτια» από ψηλά, οι αεροπόροι εντόπιζαν τις θέσεις του εχθρικού πυροβολικού και ενημέρωναν τις ελληνικές μονάδες για το πού ακριβώς έπρεπε να στοχεύσουν, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα των κανονιοβολισμών.
III.Αν και τα αεροπλάνα της εποχής ήταν πρωτόγονα, οι πιλότοι έριχναν χειροκίνητα αυτοσχέδιες βόμβες.
Αυτό δεν προκαλούσε μόνο υλικές ζημιές, αλλά και ισχυρό ψυχολογικό πλήγμα στον εχθρό, που έβλεπε για πρώτη φορά «φωτιά από τον ουρανό».
IV.Σε περιοχές όπου το έδαφος ήταν δύσβατο και οι τηλεπικοινωνίες αδύνατες, τα αεροπλάνα μετέφεραν διαταγές και αναφορές μεταξύ των προωθημένων μονάδων και της ηγεσίας του στρατού.
V.Χρησιμοποιήθηκαν για τη διανομή εφημερίδων και προκηρύξεων σε πολιορκημένες πόλεις, όπως τα Ιωάννινα, τονώνοντας το ηθικό των Ελλήνων και ενημερώνοντας τους για τις νίκες του στρατού.
VI.Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Πολεμικής Αεροπορίας, η πρώτη πολεμική αποστολή στην ιστορία της παγκόσμιας αεροπορίας, δηλαδή αναγνώριση, πραγματοποιήθηκε από τον Δημήτριο Καμπέρο στις 5 Οκτωβρίου 1912 στο μέτωπο της Θεσσαλίας/Μακεδονίας.

ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Στην επόμενη δημοσίευση θα αναφερθούμε στην επίσκεψη του βασιλιά στην Κοζάνη στις 14/10/1912.
Από ό,τι φαίνεται από την έρευνα που κάναμε, η επιμονή του διαδόχου Κωνσταντίνου προς τον Βενιζέλο για την κατεύθυνση των επιχειρήσεων, προς Μοναστήρι/Μπίτολα ή προς Θεσσαλονίκη, είχε να κάνει και με την καθοριστική συμβολή της νεοσυσταθείσας πολεμικής αεροπορίας.
Γράφτηκε ότι ένας από τους λόγους που ο διάδοχος Κωνσταντίνος ήθελε να προχωρήσει προς το Μοναστήρι, βόρεια της Κοζάνης, ήταν γιατί πίστευε ότι η νεοσύστατη πολεμική αεροπορία βοηθήθηκε από το ανάγλυφο του εδάφους της Δυτικής Μακεδονίας και ότι η συμμετοχή της τον βοήθησε να βγει νικητής στον Σαραντάπορο.
Πίστευε ότι το ανάγλυφο στη διαδρομή Βέροιας – Θεσσαλονίκης έκρυβε παγίδες στο ανοικτό πεδίο και ότι η ύπαρξη της βαλτώδους λίμνης των
Γιαννιτσών θα περιόριζε την ωφέλεια των πτήσεων των αεροπλάνων.