οι θέσεις της επι του Σχεδίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Δυτικής Ελλάδας επανέρχεται με παρατηρήσεις και σειρά θεσμικών προτάσεων επί της Β’ Έκδοσης του Σχεδίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Εσωτερικών έως τις 4 Ιουνίου 2026.
Κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΕΔ Δυτικής Ελλάδας, στις 19 Μαΐου 2026, τα μέλη του οργάνου διαπίστωσαν ότι το νέο σχέδιο δεν περιλαμβάνει ουσιαστικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με την αρχική εκδοχή που είχε παρουσιαστεί από το ΥΠΕΣ. Παρότι αναγνωρίζονται ορισμένες θετικές παρεμβάσεις, η ΠΕΔ εκτιμά ότι η κωδικοποίηση της νομοθεσίας σε ένα ενιαίο κείμενο δεν αντιμετωπίζει βασικά ζητήματα συνταγματικής τάξης, θεσμικής σύγκλισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και ουσιαστικού διοικητικού εκσυγχρονισμού.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το προτεινόμενο σχέδιο εμφανίζεται περισσότερο ως ένα συγκεντρωτικό διοικητικό εργαλείο εποπτείας, καταγραφής και οικονομικής παρακολούθησης των ΟΤΑ, παρά ως μια μεταρρύθμιση που ενισχύει τη θεσμική αυτοτέλεια και τη γενική αρμοδιότητα των Δήμων επί των τοπικών υποθέσεων, όπως προβλέπει το άρθρο 102 του Συντάγματος.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΕΔ ζητά την αναμόρφωση του σχεδίου Κώδικα με ενσωμάτωση των προτάσεων των Δήμων και ουσιαστική ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης, κυρίως μέσω της απόδοσης των θεσμοθετημένων και παρακρατηθέντων πόρων. Παράλληλα, ζητείται η σαφής κατοχύρωση του τεκμηρίου τοπικών υποθέσεων, καθώς και η αναδιατύπωση του λεγόμενου «τεκμηρίου καθημερινότητας».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θεσμοθέτηση ρήτρας σύνδεσης αρμοδιοτήτων και πόρων, με τη θέση ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν θα πρέπει να μεταφέρεται στους Δήμους χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση, στελέχωση και υλικοτεχνική υποστήριξη. Η ΠΕΔ ζητά επίσης την επαναφορά της αρχής σύμφωνα με την οποία οι αποφάσεις των ΟΤΑ θα ισχύουν άμεσα με την έκδοσή τους, ενώ ο έλεγχος νομιμότητας θα ασκείται αποκλειστικά εκ των υστέρων και εντός εύλογων προθεσμιών.
Στο πεδίο των αυτοδιοικητικών εκλογών, η ΠΕΔ εκφράζει επιφυλάξεις για το νέο εκλογικό σύστημα 42%+1, ζητώντας πλήρη θεσμική και επιστημονική τεκμηρίωση, καθώς και διασφάλιση των όρων μυστικότητας, καθολικότητας και αμεσότητας της ψήφου σε περίπτωση εφαρμογής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη λειτουργικότητα των μικρών και μεσαίων Δήμων. Η ΠΕΔ προτείνει την αύξηση των 19μελών δημοτικών συμβουλίων σε 21μελή, προκειμένου να διασφαλιστεί η κυβερνησιμότητα, ενώ ζητά τη χαλάρωση των προϋποθέσεων συγκρότησης συνδυασμών, ειδικά σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές. Στο ίδιο πλαίσιο, εισηγείται τη μείωση του απαιτούμενου ποσοστού υποψηφίων στα ψηφοδέλτια από 150% σε 120%.
Παράλληλα, επισημαίνονται οι δυσκολίες που προκαλεί η ισχύουσα ποσόστωση φύλου 40%, ιδιαίτερα σε μικρούς και ορεινούς Δήμους με περιορισμένη πληθυσμιακή βάση. Η ΠΕΔ προτείνει τη μείωση του ποσοστού στο 30%, διατηρώντας ωστόσο πολιτικές ενίσχυσης της συμμετοχής των γυναικών στην Αυτοδιοίκηση.
Στις βασικές διεκδικήσεις περιλαμβάνεται ακόμη η θέσπιση ειδικού καθεστώτος για ορεινούς, νησιωτικούς και μικρούς Δήμους, με αυξημένη χρηματοδότηση, δημιουργία Ταμείου Ορεινών και Νησιωτικών Περιοχών και εγγυημένο ελάχιστο επίπεδο υπηρεσιών. Επίσης, προτείνεται νέο πρόγραμμα υποδομών για τους πρωτοβάθμιους ΟΤΑ στα πρότυπα του «ΘΗΣΕΑ», καθώς και ειδικός μηχανισμός στήριξης της πολιτικής προστασίας με μόνιμη χρηματοδότηση και προσωπικό.
Η ΠΕΔ Δυτικής Ελλάδας ζητά ακόμη την αναβάθμιση της θεσμικής θέσης των αιρετών, την κατοχύρωση ενός διαφανούς και μη τιμωρητικού συστήματος αξιολόγησης των Δήμων, καθώς και τη ρητή θεσμική κατοχύρωση των ΠΕΔ και της ΚΕΔΕ ως υποχρεωτικών συνομιλητών της κεντρικής διοίκησης.
Τέλος, επισημαίνεται η ανάγκη ομαλής μεταβατικής περιόδου για τη συνέχιση των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, η ανάκτηση των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) από τους Δήμους με αντίστοιχη ενίσχυση προσωπικού και πόρων, καθώς και η δημιουργία αυτοτελούς ενότητας στον νέο Κώδικα για το δημογραφικό, την ύπαιθρο και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.
Η ανακοίνωση υπογράφεται από τον πρόεδρο της ΠΕΔ Δυτικής Ελλάδας και δήμαρχο Καλαβρύτων, Αθανάσιος Παπαδόπουλος.
