Η συγκομιδή και επεξεργασία του κρόκου Κοζάνης – Βίντεο του Σταύρου Καπλάνογλου
Σταύρου Π. Καπλάνογλου Γεωπόνου – Επιστ. συνεργάτη ΦΥΤΩΡΙΩΝ ΚΑΠΛΑΝΟΓΛΟΥ στην Κοζάνη:
Η συγκομιδή του κρόκου αποτελεί μια από τις αρχαιότερες αγροτικές δραστηριότητες στην Ελλάδα, η οποία παραμένει σχεδόν αναλλοίωτη εδώ και χιλιετίες.
Αν και η καλλιέργεια φαίνεται να ατόνησε στην Ελλάδα για αιώνες, επανήλθε δυναμικά τον 17ο αιώνα, όταν Κοζανίτες έμποροι έφεραν βολβούς από την Αυστρία στην περιοχή της Κοζάνης.
Σήμερα, η Ελλάδα είναι ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς παγκοσμίως, με τον ΚΡΟΚΟ ΚΟΖΑΝΗΣ να θεωρείται κορυφαίας ποιότητας.
Η συγκομιδή γίνεται κάθε Οκτώβριο – Νοέμβριο. Οι παραγωγοί μαζεύουν τα άνθη με το χέρι από τα χαράματα, πριν ανοίξουν τελείως, για να προστατεύσουν τα στίγματα.
: Η διαδικασία παραμένει μη μηχανοποιημένη.
• Απαιτούνται περίπου 150.000 άνθη για μόλις 1 κιλό αποξηραμένου κρόκου, γεγονός που εξηγεί την υψηλή του τιμή.
Μετά τη συλλογή, ακολουθεί ο διαχωρισμός των στιγμάτων από τα πέταλα και η προσεκτική αποξήρανση, στάδια που απαιτούν μεγάλη εμπειρία.
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
* Μεγάλο πρόβλημα η μη μηχανοποίηση της συγκομιδής και της επεξεργασίας του κρόκου Κοζάνης
Η μη μηχανοποίηση της καλλιέργειας στην συγκομιδή κυρίως και λιγότερο στην επεξεργασία αποτελεί σημαντικότατο πρόβλημα, κυρίως επειδή πρόκειται για μια εξαιρετικά εντατική, χειρονακτική διαδικασία που έρχεται σε σύγκρουση με τις σύγχρονες οικονομικές και δημογραφικές συνθήκες.
Αν και η χειρονακτική μέθοδος είναι αυτή που διασφαλίζει την υψηλή ποιότητα (θετική επίδραση), αλλά το υψηλό της κόστος καθιστά την καλλιέργεια λιγότερο βιώσιμη (αρνητική επίδραση στην παραγωγή).
Γιατί η μη μηχανοποίηση είναι μεγάλο πρόβλημα:
ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ
Οι δίκες προσπάθειες για την αντιμετώπιση ανάλογων προβλημάτων .
Ήταν το 1970 η πρώτη φορά που αντιμετωπίζαμε συστηματικά τα προβλήματα του κρόκου στην Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Κοζάνης (Ε.Γ.Σ. Κοζάνης την Δευτεροβάθμια οργάνωση οπού υπαγόταν οι μικρότεροι γεωργικοί συνεταιρισμοί που είχαν σαν μέλη κροκοκαλλεργητές Υπήρχαν πολλά προβλήματα τόσο στην καλλιέργεια όσο και στην προώθηση του κρόκου .
Θα σταθούμε σήμερα στην συγκομιδή των λουλουδιών και την επεξεργασία που ήταν και το θέμα στην εκπομπή του 2012 που παρουσιάζουμε από το αρχείο.
Τότε στείλαμε επιστολές σε εμπορικούς ακολούθους χωρών που καλλιεργούσαν κρόκο ζητώντας πληροφορίες για το θέμα της μηχανοποίησης σε αυτό τον τομέα.
Πήραμε κάποιες απαντήσεις που στο θέμα της συγκομιδής των λουλουδιών εμπεριείχαν απολυτή άρνηση για ύπαρξη τέτοιων μηχανημάτων.
Όταν το 1972 κατέφυγα στο ελεύθερο επάγγελμα ασχολούμενος με την προώθηση γεωργικών εφοδίων άλλα παράλληλα και πώληση βιομηχανικών εργαλείων , προσπαθήσαμε μαζί με τα αδέρφια μου να κατασκευάσουμε κάποιους μηχανισμούς για τον κρόκο,τόσο στην συγκομιδή όσο και την επεξεργασία.
Απο το 1975 έως το 1980 πειραματιζόμασταν μια και το αντικείμενο των βιομηχανικών εργαλείων που προωθούσαμε στην αγορά , έθετε στην διάθεση μας πληθώρα αντικείμενων που βοηθούσαν την ερευνά
Έτσι φτάσαμε σε 3 μηχανισμούς που εξασφαλίσαμε και διπλώματα ευρεσιτεχνίας από το Υπουργείο Εμπορίου που είχαν σαν στόχο την μηχανοποίηση της καλλιέργειας του κρόκου.
1. Μηχανισμός διαλογής πετάλων ,στιγμάτων και στημόνων
2. Μηχανισμός διαλογής ερυθρών στιγμάτων και κίτρινων στημόνων και
3. Μηχάνημα συλλογής λουλουδιών .
Στην πρώτη περίπτωση υπήρξε απολυτή επιτυχία και θέλουμε να πιστεύουμε οτι βοηθήσαμε πολύ τους παράγωγους να κάνουν ποιο εύκολη την δουλεία τους διαθέτοντας πολλά κομμάτια που μάλιστα επιδοτήθηκαν από το κράτος
Στην δεύτερη περίπτωση πάρα το γεγονός ότι γινόταν ο διαχωρισμός την ίδια εποχή, κάποιος άλλος ποιο εφευρετικούς δημιούργησε ένα περιστρεφόμενο διάτρητο τύμπανο οριζοντιωμένο που γινόταν τότε η περιστροφή με το χέρι ρίχνοντας στο εσωτερικό του στίγματα και στήμονες. Ο δικό μας μηχανισμός ήταν ποιο πολύπλοκος και ποιο ακριβός και έμεινε στα αζήτητα
Τείος ο τρίτος μηχανισμός ήταν πολύ ποιο δύσκολος ήταν της μηχανικής συγκομιδής
Ο χρόνος της συγκομιδής πολύ περιορισμένο και για 3 χρόνια συνεχεία προσπαθούσαμε να κάνουμε δόκιμες άλλα το αποτέλεσμα πότε δεν μας ικανοποίησε .
Όλη η ιδέα της δημιουργίας ήταν: μια μεγάλη βιομηχανική απορροφητική σκούπα πάνω σε μια πλατφόρμα με γεννήτρια ηλεκτρικοί ρεύματος που είχαμε προσαρμόσει στον κάδο ένα ηλεκροδράπανο με ρυθμιζόμενες στροφές και με ένα φλεξιμπλ ( εργαλεία που διαθέτουν έναν εύκαμπτο άξονα (flexible shaft) ή είναι σχεδιασμένα για εργασίες σε δυσπρόσιτα σημεία. ) ,δίναμε κίνηση σε ένα μικρό δίσκο που βρισκόταν μέσα στο σωλήνα απορρόφησης εκοβε το λουλούδι και το απορροφούσε αμέσως στον κάδο .
Δύστυχος η μηχανική περιστροφή του μικρού δίσκου έκανε μεγάλη ζημιά στα στίγματα και η προσπάθεια έμεινε εκει .
Το περίεργο είναι όταν θελήσαμε το 2012 να κάνουμε την εκπομπή για τον κρόκο και αναζητήσαμε την ύπαρξη ή μη μηχανής συγκομιδής. Είδαμε μετά από 30 και πλέον χρόνια από την δική μας προσπάθεια η χρήση των υπολογιστών είχε μπει για καλά στην ζωή μας όπως και τα φωτοκύτταρα και στην Ιταλία βρήκαμε μια μηχανή που στην εμφάνιση έμοιαζε κάπως με την δίκη μας άλλα η νέα τεχνολογία βοήθησε το όνειρο να γίνει πραγματικότητα δια τους Ιταλούς , έχοντας χρηματοδοτηθεί και από την Ευρωπαϊκή Άνωση.
Αλλά από ότι φαίνεται υπάρχουν προβλήματα ενδεχόμενα και κόστους και η συγκομιδή εξακολουθεί να γίνεται με τα χέρια .
Στο σημερινό κολάζ φωτογραφιών βάλαμε την ρομποτική κατασκευή των Ιταλών που υπήρχε το 2013 και άλλες 3 που είναι ποιο πρόσφατες που γίνεται συγκομιδή με φωτοκύτταρα και με Ντρόουν
Έκτος από αυτά υπάρχει εικόνα από συγκομιδή κρόκου με τα χέρια από τοιχογραφία της Μινωικής εποχής και ποιο πρόσφατη του 1983 τότε που γυρίσαμε την εκπομπή για τον κρόκο για λογαριασμό της ΕΡΤ Αλλά και το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας με τα σχέδια που ζήτησε τότε το υπουργείου Εμπορίου
Στο κολάζ της επόμενης δημοσίευσης που θα άφορα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του κρόκου θα βάλουμε τα σχεδία και τα 2 διπλώματα ευρεσιτεχνίας που είχαμε πάρει.
Δείτε από video αρχείου του 2013 την συγκομιδή και την επεξεργασία του κρόκου Κοζάνης ,διάρκειας 30 λεπτών
