Νέος οικισμός Ρομά: Ένα έτοιμο σχέδιο αναμένει χρηματοδότηση – Το “στοίχημα” της συναίνεσης και η ωριμότητα του εγχειρήματος

Μετεγκατάσταση του καταυλισμού Ρομά στα Δύο Αοράκια: κάποιοι θα έλεγαν ότι, μετά από τόσα χρόνια, είναι μάλλον ουτοπία. Φαίνεται όμως ότι ο Δήμος Ηρακλείου έχει φτάσει πολύ κοντά, φροντίζοντας όλο το προηγούμενο διάστημα να έχει κινηθεί μεθοδικά και οργανωμένα, ώστε σε ό,τι περνάει “από το χέρι του”, το σχέδιο να είναι ρεαλιστικό να γίνει πράξη. Μάλιστα τα βήματα που έχουν γίνει είναι ήδη πολλά και κρίσιμα, βάζοντας τις βάσεις για ένα έργο μεγάλης κλίμακας, με σαφέστατη κοινωνική και πολεοδομική σημασία.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού που πλέον εισέρχεται στη φάση της αναμονής για να επιλεγεί και να λάβει χρηματοδότηση, βρίσκεται η δημιουργία ενός οργανωμένου οικισμού, με ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης για τις περίπου 200 οικογένειες Ρομά που σήμερα διαβιούν μόνιμα στον καταυλισμό. Όπως τονίζει ο προϊστάμενος της Πολεοδομίας Ηρακλείου, Γιώργος Πολυχρονάκης, στόχος είναι να δοθεί τέλος στην εικόνα εγκατάλειψης: Τα σημερινά κτίσματα ή και παραπήγματα «θα αντικατασταθούν με σπίτια τα οποία θα είναι ανθρώπινα, σε ένα οικισμό που θα λειτουργεί ανθρώπινα, με προδιαγραφές σωστές, θα σταματήσουν πια τα ποντίκια και οι λάσπες».

Η λύση που έχει επιλεγεί – και πλέον είναι ώριμη και έτοιμη, και μελετητικά – δεν προβλέπει την απομάκρυνση του καταυλισμού από την περιοχή και την μετεγκατάστασή του σε άλλη περιοχή, αλλά – στην πραγματικότητα – την αναδιάρθρωσή του. Από την έκταση των περίπου 150 στρεμμάτων, που εδώ και χρόνια είναι νοικιασμένη σε ιδιωτική εταιρεία με σκοπό τη δημιουργία εμπορικού κέντρου, έχει προταθεί να διατεθεί το ένα τρίτο – δηλαδή περίπου 50 στρέμματα – προκειμένου να κατασκευαστεί ο νέος οικισμός. «Η ιδέα ξεκίνησε από τον Γιάννη Κουράκη, να κρατήσουμε ένα κομμάτι της έκτασης αυτής, να κάνουμε εκεί τον οικισμό και το υπόλοιπο να απελευθερωθεί. Έτσι θα μπορέσει να γίνει το εμπορικό κέντρο που είναι πολύ σημαντικό για την πόλη» – εξηγεί ο κ. Πολυχρονάκης.

►Διαβάστε επίσης: Ηράκλειο: Η «ακτινογραφία» του καταυλισμού στα Δύο Αοράκια – Οι κάτοικοι, τα επαγγέλματα και τα παιδιά των Ρομά

Το σχέδιο έχει πολλαπλά οφέλη: αφενός τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των Ρομά, αφετέρου την αναβάθμιση μιας κομβικής περιοχής που αποτελεί «τη βιτρίνα της πόλης», αφού είναι από τις πρώτες εικόνες που αντικρίζουν όσοι αποβιβάζονται από τα αεροπλάνα.

Η ωρίμανση του έργου μόνο τυχαία δεν είναι και σίγουρη δεν ήταν εύκολη. Ο Δήμος Ηρακλείου, με την υποστελεχωμένη, ομολογουμένως, Πολεοδομία του αξιοποίησε πρόγραμμα της Γενικής Γραμματείας Καταπολέμησης Φτώχειας του Υπουργείου Εσωτερικών και προχώρησε στην εκπόνηση όλων των απαραίτητων μελετών με ίδιες δυνάμεις, στηριζόμενοι στις – λιγοστές – δυνάμεις της υπηρεσίας. «Το σύνολο των μελετών έγινε από τα “σπλάχνα” του Δήμου. Eίχα αναλάβει τα χωροταξικά, τα τοπογραφικά, άλλοι συνάδελφοι τα στατικά. Κάναμε ένα πλήρες πακέτο ώστε να υπάρχει πλήρης επιλεξιμότητα» – αναφέρει στο neakriti.gr ο κ.Πολυχρονάκης.

Για το έργο υπάρχει ήδη εγκριτική Κοινή Υπουργική Απόφαση που έχει δημοσιευτεί σε ΦΕΚ και προβλέπει τη “δημιουργία Οργανωμένου Χώρου Προσωρινής Μετεγκατάστασης Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων στη θέση «Δύο Αοράκια» Ν. Αλικαρνασσού στον Δήμο Ηρακλείου της Περιφέρειας Κρήτης”.

Η παρέμβαση αφορά στη δημιουργία οργανωμένου χώρου προσωρινής μετεγκατάστασης για την εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών στέγασης και διαβίωσης σε 209 νοικοκυριά, που ανήκουν σε ειδικές κοινωνικές ομάδες σύμφωνα με το άρθρο 159 του ν. 4483/2017 και διαβιούν σε πρόχειρα ή παράτυπα καταλύματα, εντός των ορίων του Δήμου Ηρακλείου σε έκταση που ανήκει στην κυριότητα του Δήμου και παραχωρήθηκε με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για τη μετεγκατάσταση οικογενειών Ρομά. Στην εν λόγω έκταση θα διαμορφωθούν οι απαραίτητες υποδομές για την εγκατάσταση 214 οικιών (106 και 108) και δύο Πολύκεντρων, καθώς και των κοινόχρηστων χώρων, με σκοπό την πρόσβαση στην παροχή των προβλεπόμενων από το νόμο συνοδευτικών υπηρεσιών, στο πλαίσιο της ολιστικής παρέμβασης με τελικό στόχο την κοινωνική ένταξη της εν λόγω ειδικής κοινωνικής ομάδας.

Το συνολικό κόστος υπολογίζεται περίπου στα 7 εκατομμύρια ευρώ, με τον Δήμο Ηρακλείου να αναλαμβάνει να εκτελέσει την κατασκευή κατοικιών και δικτύων, αναμένοντας πλέον τη χρηματοδότηση σε ποσοστό 100%. «Το έργο είναι εντελώς ώριμο. Όλες οι εγκρίσεις έχουν παρθεί. Αποζητούμε και την συναίνεση των κατοίκων» – σημειώνει ο κ. Πολυχρονάκης.

Αυτή η συναίνεση φαίνεται ότι χτίζεται σταδιακά. Παρά τον – εύλογο – αρχικό φόβο και την καχυποψία, η στάση των ίδιων των Ρομά αλλάζει. «Στην αρχή δεν ήθελαν ούτε να το ακούσουν. Όσο περνάει ο καιρός και βλέπουν ότι σοβαρολογούμε, σιγά σιγά πείθονται» – εξηγεί ο προϊστάμενος της Πολεοδομίας, αναγνωρίζοντας ότι δεν είναι εύκολο να ανατρέψεις τον τρόπο ζωής που έχουν συνηθίσει, ακόμη και το μοντέλο που έχουν υιοθετήσει με βάση την κουλτούρα τους.

Σύμμαχος στο εγχείρημα είναι και ο ιδιώτης επενδυτής, ο οποίος έχει υποβάλει επιχειρησιακό σχέδιο (ΕΣΧΑΣΕ), καθώς η μετεγκατάσταση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της επένδυσης, ενώ το θέμα έχει ήδη “περάσει” από το Δημοτικό Συμβούλιο Ηρακλείου.

Το Ηράκλειο πάντως δεν είναι η μόνη πόλη πανελλαδικά που διεκδικεί τη χρηματοδότηση για οικισμό Ρομά. Αποτελεί όμως την πιο ώριμη και μεγαλύτερη πρόταση πανελλαδικά, εξυπηρετώντας τον μεγαλύτερο πληθυσμό Ρομά. Το επόμενο και καθοριστικό βήμα είναι η επιλογή της πρότασης του Δήμου Ηρακλείου και η εκταμίευση της χρηματοδότησης, ενώ από την υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο εντός λίγων μηνών προβλέπεται η ολοκλήρωση του έργου. Εκτιμάται ότι πιθανότατα εντός του 2026 θα υπάρξουν νεότερα για το συγκεκριμένο πρόγραμμα και τη χρηματοδότηση.