Νέος ανώτατος ηγέτης στο Ιράν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ – Ραγδαίες εξελίξεις εν μέσω πολέμου στη Μέση Ανατολή

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ανακηρύχθηκε διάδοχός του, όπως μετέδωσε πριν από λίγο  η ιρανική κρατική τηλεόραση, σε μια εξέλιξη που σηματοδοτεί νέα καμπή στον πόλεμο που ξέσπασε μετά τη δολοφονία του πατέρα του.

Η ανακοίνωση έγινε ενώ η σύγκρουση, που ξεκίνησε πριν από εννέα ημέρες με την επίθεση κατά του Αλί Χαμενεΐ, έχει ήδη επεκταθεί σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής.

Ο νεότερος Χαμενεΐ θεωρούνταν εδώ και χρόνια πιθανός διάδοχος του πατέρα του, ακόμη και πριν από το ισραηλινό πλήγμα που τον σκότωσε. Παρά το γεγονός ότι δεν έχει εκλεγεί ποτέ σε δημόσιο αξίωμα ούτε έχει διοριστεί σε κυβερνητική θέση, θεωρείται πρόσωπο με σημαντική επιρροή στους κύκλους της εξουσίας του Ιράν.

Οι ισχυροί Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης, η παραστρατιωτική δύναμη που αποτελεί βασικό πυλώνα του ιρανικού καθεστώτος, υπάγονται απευθείας στον ανώτατο ηγέτη. Αυτό σημαίνει ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θα έχει πλέον καθοριστικό λόγο στη στρατηγική του πολέμου και στις στρατιωτικές αποφάσεις της χώρας.

Η ανακοίνωση της διαδοχής ήρθε έπειτα από ενδείξεις εσωτερικών διαφωνιών μεταξύ Ιρανών αξιωματούχων, καθώς η χώρα περίμενε την απόφαση της Συνέλευσης των Ειδικών, του σώματος των 88 κληρικών που είναι αρμόδιο για την επιλογή του ανώτατου ηγέτη.

Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, αυτή είναι μόλις η δεύτερη μεταβίβαση εξουσίας στο αξίωμα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.

Μια ιδιαίτερα κλειστή και αινιγματική προσωπικότητα, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια τις τελευταίες ημέρες. Πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο της θεοκρατικής εξουσίας του Ιράν και θα έχει τον τελικό λόγο για όλα τα ζητήματα του κράτους.

Ως ανώτατος ηγέτης θα είναι επίσης αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων και των Φρουρών της Επανάστασης, ενώ αποκτά τον έλεγχο του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου εάν αποφασίσει να δώσει σχετική εντολή.

Παράλληλα, αναμένεται να βρεθεί στο στόχαστρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι «ο γιος του Χαμενεΐ είναι απαράδεκτος», τονίζοντας ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί «έναν ηγέτη που θα φέρει αρμονία και ειρήνη στο Ιράν».

Ο Τραμπ δήλωσε επίσης σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο ABC News ότι θέλει να έχει λόγο στο ποιος θα αναλάβει την εξουσία μετά το τέλος του πολέμου. Όπως είπε χαρακτηριστικά, ένας νέος ηγέτης «δεν θα διαρκέσει για πολύ» χωρίς τη δική του αποδοχή.

Αυξάνεται η ένταση στην περιοχή

Η σύγκρουση συνεχίζει να προκαλεί απώλειες και καταστροφές σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Το Μπαχρέιν κατηγόρησε το Ιράν ότι έπληξε μονάδα αφαλάτωσης ζωτικής σημασίας για την παροχή πόσιμου νερού, ενώ αποθήκες πετρελαίου στην Τεχεράνη εξακολουθούσαν να καίγονται μετά από νυχτερινές ισραηλινές επιθέσεις.

Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε την οργή σε πολλές χώρες της περιοχής. Ο επικεφαλής του Αραβικού Συνδέσμου κατηγόρησε την Τεχεράνη για «απερίσκεπτη πολιτική» επιθέσεων εναντίον γειτονικών χωρών, συμπεριλαμβανομένων κρατών που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.

Χώρες του Κόλπου έχουν δεχθεί εκατοντάδες πυραύλους και drones από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν έχει δηλώσει ότι οι επιθέσεις θα επεκταθούν.

Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε τους πρώτους νεκρούς στο έδαφός της, όταν στρατιωτικό βλήμα έπεσε σε κατοικημένη περιοχή σκοτώνοντας δύο ανθρώπους ινδικής και μπαγκλαντεσιανής καταγωγής.

Την ίδια ώρα, το Ισραήλ ανακοίνωσε τους πρώτους νεκρούς στρατιώτες του στον πόλεμο. Δύο στρατιώτες σκοτώθηκαν στον νότιο Λίβανο, όπου ο ισραηλινός στρατός συγκρούεται με τη φιλοϊρανική οργάνωση Χεζμπολάχ.

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε επίσης ότι ένας στρατιώτης πέθανε από τραύματα που υπέστη σε ιρανική επίθεση εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία την 1η Μαρτίου. Συνολικά επτά Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, ο πόλεμος έχει προκαλέσει μέχρι τώρα τουλάχιστον 1.230 νεκρούς στο Ιράν, 397 στον Λίβανο και 11 στο Ισραήλ.

Σκληραίνει η στάση της Τεχεράνης

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανακάλεσε πιο συμφιλιωτικές δηλώσεις που είχε κάνει μία ημέρα νωρίτερα, όταν είχε ζητήσει συγγνώμη για επιθέσεις σε γειτονικές χώρες.

Σκληροπυρηνικοί κύκλοι στο Ιράν είχαν αντιδράσει άμεσα στις δηλώσεις αυτές, ξεκαθαρίζοντας ότι η στρατηγική του πολέμου δεν πρόκειται να αλλάξει.

«Όσο μεγαλύτερη πίεση μας ασκούν, τόσο ισχυρότερη θα είναι φυσικά η απάντησή μας», δήλωσε ο Πεζεσκιάν.

Ο ίδιος έχει καλέσει τις γειτονικές χώρες να μην συμμετάσχουν στις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, σημειώνοντας ότι τα πλήγματα των ΗΠΑ προέρχονται από αμερικανικές βάσεις και πλοία στην περιοχή και όχι από κυβερνήσεις των χωρών του Κόλπου.

Ο επικεφαλής της ιρανικής Δικαιοσύνης Γκολάμ Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζέι προειδοποίησε επίσης ότι ορισμένες χώρες της περιοχής επιτρέπουν να χρησιμοποιείται το έδαφός τους για επιθέσεις εναντίον του Ιράν.

Όπως έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, «η γεωγραφία ορισμένων χωρών της περιοχής βρίσκεται – φανερά ή κρυφά – στα χέρια του εχθρού και χρησιμοποιείται για επιθέσεις εναντίον της χώρας μας». Πρόσθεσε ότι τα πλήγματα σε αυτούς τους στόχους θα συνεχιστούν.

Ο Μοχσενί-Ετζέι και ο Πεζεσκιάν αποτελούν δύο από τα τρία μέλη του προσωρινού συμβουλίου ηγεσίας που διαχειρίζεται την εξουσία στο Ιράν μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ.

Πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις

Παράλληλα, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσαν ότι δέχθηκαν νέες επιθέσεις από ιρανικούς πυραύλους.

Το Μπαχρέιν κατηγόρησε το Ιράν ότι επιτέθηκε αδιακρίτως σε πολιτικούς στόχους, προκαλώντας ζημιές σε μονάδα αφαλάτωσης. Ωστόσο, οι αρχές της χώρας ανακοίνωσαν ότι η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και νερού συνεχίζεται κανονικά.

Οι μονάδες αφαλάτωσης αποτελούν ζωτικής σημασίας υποδομές για την υδροδότηση εκατομμυρίων κατοίκων στην περιοχή, αλλά και για χιλιάδες ταξιδιώτες που έχουν εγκλωβιστεί λόγω του πολέμου, γεγονός που ενισχύει τους φόβους για σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες.

Η επίθεση αυτή ήρθε μετά από καταγγελία της Τεχεράνης ότι αμερικανικό πλήγμα προκάλεσε ζημιές σε μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ, στο Στενό του Ορμούζ.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η επίθεση αυτή διέκοψε την παροχή νερού σε 30 χωριά και υποστήριξε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησαν αυτό το προηγούμενο, όχι το Ιράν».

Απαντώντας στις κατηγορίες, ο εκπρόσωπος της αμερικανικής στρατιωτικής διοίκησης CENTCOM, πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ Τιμ Χόκινς, δήλωσε ότι «οι αμερικανικές δυνάμεις δεν στοχεύουν πολίτες – τελεία και παύλα».

Σφοδρές επιθέσεις και εκτεταμένες ζημιές

Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν επίσης ότι νυχτερινές ισραηλινές επιθέσεις σε τέσσερις δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαίου και σε έναν τερματικό σταθμό μεταφοράς καυσίμων προκάλεσαν τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων.

Μάρτυρες στην Τεχεράνη ανέφεραν ότι ο καπνός ήταν τόσο πυκνός που «έμοιαζε σαν να μην είχε ανατείλει ο ήλιος».

Ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε ότι οι εγκαταστάσεις αυτές χρησιμοποιούνταν από τον ιρανικό στρατό για την τροφοδοσία πυραυλικών επιθέσεων.

Η Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνος προειδοποίησε τους κατοίκους της Τεχεράνης να λάβουν μέτρα προστασίας λόγω της τοξικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του κινδύνου όξινης βροχής.

Η οργάνωση ανακοίνωσε επίσης ότι περίπου 10.000 πολιτικά κτίρια σε ολόκληρη τη χώρα έχουν υποστεί ζημιές, συμπεριλαμβανομένων κατοικιών, σχολείων και σχεδόν τριών δεκάδων υγειονομικών εγκαταστάσεων.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ προειδοποίησε ότι σύντομα θα μπορούσε να γίνει δυσκολότερη η παραγωγή και η εξαγωγή πετρελαίου, καθώς ορισμένοι παραγωγοί της περιοχής – μεταξύ αυτών και στο Ιράκ – έχουν μειώσει την παραγωγή λόγω των κινδύνων στο Στενό του Ορμούζ.

Παρά τις δυσκολίες, ο διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Εταιρείας Διανομής Πετρελαϊκών Προϊόντων του Ιράν, Βεΐς Καραμί, δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων ότι η χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα καυσίμων.

Μαζικός εκτοπισμός στον Λίβανο

Στον Λίβανο, οι αρχές ανακοίνωσαν ότι περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί μέσα σε μία εβδομάδα από τις μάχες μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ.

Ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς τα 517.000 άτομα που καταγράφηκαν είναι μόνο όσοι εγγράφηκαν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της κυβέρνησης.

Το Ισραήλ έχει καλέσει τους κατοίκους δεκάδων χωριών στον νότιο Λίβανο, αλλά και ολόκληρων περιοχών στα νότια προάστια της Βηρυτού, να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους καθώς οι μάχες εντείνονται.

Ο υπουργός Υγείας του Λιβάνου Ρακάν Νασρεντίν δήλωσε ότι μεταξύ των νεκρών βρίσκονται 83 παιδιά και 82 γυναίκες.

Στη Βηρυτό, οικογένειες που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους έχουν καταφύγει σε σχολεία, κοιμούνται μέσα σε αυτοκίνητα ή σε ανοιχτούς χώρους κοντά στη Μεσόγειο Θάλασσα, όπου αρκετοί ανάβουν φωτιές για να ζεσταθούν.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα ανοίξει ένα μεγάλο αθλητικό στάδιο για να φιλοξενήσει χιλιάδες ακόμη εκτοπισμένους.

Η νέα ισραηλινή επίθεση ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα, όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες προς το βόρειο Ισραήλ στις πρώτες ημέρες του πολέμου.

Οι επιθέσεις αυτές είναι οι πιο έντονες από την κατάπαυση του πυρός του Νοεμβρίου 2024, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει σχεδόν καθημερινά τα πλήγματα, κυρίως στον νότιο Λίβανο, υποστηρίζοντας ότι η Χεζμπολάχ προσπαθούσε να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές της θέσεις στην περιοχή.